Planlama ekibinin günlük sorusu "neye yetişmemiz gerekiyor?", haftalık sorusu ise "planladığımız maliyetle mi ürettik?"tir. İş Emirleri → Raporlar altındaki yedi rapor ve iş emri başına Maliyet Dökümü bu soruları yanıtlar.
Bu yazıda öğrenecekleriniz
- Hangi rapor hangi soruyu yanıtlar
- Açık, geciken ve bu hafta bitecek iş emirlerini izleme
- Ürün bazlı üretim ve personel iş yükü
- Planlanan ve gerçekleşen maliyet ile süre sapmasını okuma
- İş emri genel gider payının nasıl hesaplandığı
Başlamadan önce
- Raporların anlamlı olması için iş emirlerinde Teslim Tarihi ve Sorumlu dolu olmalı, partiler (batch) tamamlanırken gerçek tüketim ve işçilik süresi girilmeli.
- Plan: Pro ve Enterprise. Tüm roller raporları görebilir.
Hangi rapor, hangi soru?
| Menü adı | Soru | Kapsam |
|---|---|---|
| Açık İş Emirleri | Elimizde ne var? | Tamamlanmamış ve iptal edilmemiş tüm iş emirleri, teslim tarihine göre |
| Geciken İş Emirleri | Neye geç kaldık? | Teslim tarihi geçmiş, kapanmamış iş emirleri |
| Bu Hafta Bitecekler | Bu hafta neyi teslim etmeliyiz? | Teslim tarihi bu hafta (pazartesi–pazar) olan açık iş emirleri |
| Ürün Bazlı Üretim | Hangi üründen ne kadar planladık, ne kadarını bitirdik? | Seçilen tarih aralığında açılan iş emirleri (varsayılan: son 3 ay) |
| Personel İş Yükü | Kimin üstünde kaç saat iş var? | Sorumluya göre planlanan ve gerçekleşen işçilik saati |
| Planlanan vs Gerçekleşen | Planladığımız maliyetle mi ürettik? | Tamamlanmış iş emirleri, maliyet ve süre sapması |
| Yarı Mamül Kullanımı | Hangi yarı mamülü hangi üretimde kullandık? | Tamamlanmış partilerdeki yarı mamül tüketimleri |
Açık, geciken ve bu hafta bitecek iş emirleri
- Üretim Yönetimi → İş Emirleri → Raporlar → Açık İş Emirleri yoluna gidin.
- Durum, Ürün ve Öncelik ile daraltıp Filtrele'ye tıklayın. Liste en yakın teslim tarihinden başlar; aynı gün teslim edilecekler öncelik sırasıyla (Acil, Yüksek, Normal, Düşük) gelir. Teslim tarihi girilmemiş iş emirleri en altta görünür.
- Sağ üstteki Gecikenler düğmesi doğrudan geciken iş emirleri raporunu açar.
Geciken İş Emirleri raporu aynı sütunlara ek olarak Gecikme Süresi'ni gösterir. Geciken iş emri yoksa "Harika! Geciken iş emri bulunmuyor." yazar. Geciken iş emirleri, listede ve detay sayfasında kırmızı Gecikmiş rozetiyle de işaretlenir.
Bu Hafta Bitecekler raporunda Kalan Süre sütunu teslime kaç tam gün kaldığını gösterir; teslim günü gelen iş emrinde Bugün yazar.
Ürün bazlı üretim
Ürün Bazlı Üretim raporu, seçilen tarih aralığında (Başlangıç Tarihi / Bitiş Tarihi) açılmış iş emirlerini ürüne göre toplar: Toplam İş Emri, Planlanan Miktar, Tamamlanan Miktar, Tamamlanma % ve Ortalama Tamamlanma Süresi (tamamlanan iş emirlerinin açılıştan Tamamlandı durumuna geçişe kadar geçen gün ortalaması; aynı gün kapananlar 0 gün sayılır).
Personel iş yükü
Personel İş Yükü raporu iş emirlerini Sorumlu'ya göre gruplar. Toplam Planlanan Süre ve Toplam Gerçekleşen Süre işçilik satırlarının toplamıdır; gerçekleşen saat girilmemiş satırlarda plan sayılır. Sorumlusu olmayan iş emirleri Atanmamış satırında toplanır. Rapor, Başlangıç Tarihi / Bitiş Tarihi aralığında açılmış iş emirlerini kapsar (varsayılan: son 3 ay); Personel filtresiyle tek kişiye daraltabilirsiniz.
Verimlilik % = Toplam Planlanan Süre ÷ Toplam Gerçekleşen Süre × 100
Planlanan vs Gerçekleşen
Bu rapor yalnızca Tamamlandı durumundaki iş emirlerini, seçilen tarih aralığında açılmış olanlarla listeler.
- Maliyet Sapması = Gerçekleşen Maliyet − Planlanan Maliyet; yanında yüzde (sapma ÷ planlanan).
- Süre Sapması = Gerçekleşen Süre − Planlanan Süre (saat); yanında yüzde.
- Rozet rengi sapmanın büyüklüğünü gösterir: %5'e kadar yeşil, %5–10 turuncu, %10 üstü kırmızı. Renk yönü değil büyüklüğü gösterir; artı işaret plan aşıldı demektir.
Satırdaki pasta simgesi iş emrinin Maliyet Dökümü'nü, göz simgesi iş emri detayını açar.
Maliyet Dökümü
Maliyet Dökümü, tek bir iş emrinin maliyetini kalem kalem karşılaştırır: üstte grafik (Planlanan vs Gerçekleşen Maliyet Karşılaştırması), altta tablo.
| Kalem | Planlanan | Gerçekleşen | Sapma | Yorum |
|---|---|---|---|---|
| Malzeme Maliyeti | 11.124 ₺ | 11.124 ₺ | %0 | Hammadde plana uydu |
| İşçilik Maliyeti | 6.783,65 ₺ | 7.326,34 ₺ | +%8 | İşçilik saati plandan %8 uzun |
| Genel Gider | 14.096,74 ₺ | 14.979,50 ₺ | +%6,26 | Saat arttığı için genel gider payı da arttı |
| TOPLAM MALİYET | 32.004,39 ₺ | 33.429,85 ₺ | +%4,45 | |
| Birim Maliyet | 32.004,39 ÷ 200 = 160,02 ₺ | 167,15 ₺ | +7,13 ₺ | Fiyatı bu birim maliyete göre gözden geçirin |
Sapmanın kaynağı işçilik: süreyi uzatan adımı (dolum, soğutma, etiketleme) bulun ve reçetedeki süreyi güncelleyin. Fiyatınızı gerçekleşen maliyete göre kontrol etmek için bkz. Fiyatlandırma.
İş emrinde genel gider payı nasıl hesaplanır?
İş emrinin genel gider payı, firmanın o anki aylık iş hacmine göre dağıtılır. Hacim; açık iş emirleri ile son 30 günde tamamlanan iş emirlerinin planlanan işçilik saatleri (Zaman Bazlı giderler) ya da planlanan miktarlarıdır (Birim Bazlı giderler).
Pay = Aylık gider tutarı ÷ Hacim × Bu iş emrinin saati (veya miktarı)
Yıllık giderler 12'ye bölünerek aylığa çevrilir. Planlanan payda iş emrinin planlanan saati, gerçekleşen payda gerçekleşen saati kullanılır; bu yüzden işçilik süresi uzayınca genel gider payı da artar. Hacim düşükken (az iş emri varken) iş emri başına düşen pay yükselir. Reçete ve fiyatlandırmadaki genel gider hesabı için bkz. Genel Giderler ve Dağıtım.
Yarı Mamül Kullanımı
Menüde Yarı Mamül Kullanımı adıyla açılan Yarı Mamül Kullanım Raporu, tamamlanmış partilerde tüketilen yarı mamülleri listeler: Batch, Üretilen Ürün, Yarı Mamül, Planlanan, Tüketilen, Birim Maliyet, Toplam Maliyet, Depo, Tarih. Üstte Toplam Tüketim, Toplam Miktar ve Toplam Maliyet özetleri vardır. Örneğin bir mobilya üreticisi masalarda kaç metal ayak seti kullandığını, bir fırın kaç kilo hazır hamur kullandığını buradan görür.
İpuçları ve sık hatalar
- Planlanan vs Gerçekleşen boş: seçilen aralıkta açılmış ve tamamlanmış iş emri yok. Tarih aralığını genişletin.
- Personel raporunda "Atanmamış" çok büyük: iş emirlerinde Sorumlu seçilmemiş.