Genel giderler, tek bir ürüne doğrudan yazılamayan ama üretim için katlandığınız aylık maliyetlerdir: kira, elektrik, doğalgaz, makine amortismanı, muhasebe, internet. FabLab bu giderleri her reçetenin bir partisine otomatik bir pay olarak ekler. Bu yazı hesabı ekranlardaki gerçek sayılarla adım adım açıklar.
Bu yazıda öğrenecekleriniz
- Genel gider tanımlamak: Tür, Tutar ve Dağıtım Yöntemi
- Birim Bazlı ve Zaman Bazlı dağıtımın formülü
- Dağıtım tabanı: son 30 günde tamamlanan üretim ve üretim yoksa kullanılan yedek taban
- Düşük üretim hacminin birim maliyeti neden yükselttiği
- Reçete detayında genel gider payını doğrulamak
Başlamadan önce
- Genel gider tanımlama ve düzenleme Sahip ve Personel rollerine, silme yalnızca Sahip'e açıktır.
- Reçetelerinizde işçilik süreleri girilmiş olmalı; zaman bazlı dağıtım bu sürelere dayanır (İşçilik Türleri).
Genel gider tanımlama
- Sol menüde Maliyet Yönetimi → Genel Giderler'e tıklayın.
- Yeni Genel Gider Ekle'ye tıklayın. Form, listeden ayrılmadan sağda açılan bir panelde gelir.
- Gider adı'nı yazın (Kira, Elektrik, Fırın amortismanı…).
- Tür'de Aylık veya Yıllık kartını seçin. Yıllık tutar hesapta 12'ye bölünür.
- Tutar'ı TL olarak girin.
- Dağıtım yöntemi'nde Birim bazlı veya Zaman bazlı kartını seçin. Hangisinin uygun olduğundan emin değilseniz paneldeki Nasıl hesaplanır? bölümünü açın.
- Aktif anahtarını açık bırakıp Kaydet'e tıklayın. Panel kapanır ve liste yerinde güncellenir. Birden çok gider gireceksiniz Kaydet ve yeni ekle'yi kullanın.
Düzenleme aynı paneli kullanır; listede kalem simgesiyle açılır. Formu tam sayfa açmak için bağlantıya farenin orta tuşuyla (ya da Ctrl ile) tıklayın; tam sayfa formda Hesaplama Bilgileri düğmesi de bulunur. Genel gider değişince ürün maliyetleri yeni tutarla hesaplanır, kayıtlı satış fiyatları ise kendiliğinden değişmez: fiyatları Fiyatlandırma ekranından gözden geçirin (bkz. Maliyet Değişince Fiyatı Yeniden Hesaplama).
Kayıtlı giderleri listede görürsünüz:
Hangi yöntemi seçmeliyim?
| Yöntem | Gider neye göre paylaşılır? | Uygun giderler |
|---|---|---|
| Zaman Bazlı | Üretimde harcanan işçilik saatine. Uzun süren ürün daha çok pay alır. | Kira, elektrik, ısınma, atölye genel giderleri; CNC tezgâhı, fırın, dikiş makinesi gibi süreyle aşınan ekipman |
| Birim Bazlı | Üretilen adede. Her ürün aynı payı alır, büyüklüğü fark etmez. | Adet başına oluşan giderler: etiketleme makinesi, kalite kontrol hizmeti, sertifikasyon, dolum makinesi bakımı |
Dağıtım formülü
1. Aylık tutar
Aylık tutar = Tutar (Aylık türde) veya Aylık tutar = Yıllık tutar ÷ 12 (Yıllık türde)
2. Dağıtım tabanı: son 30 günün üretimi
Aylık tutar, son 30 günde tamamlanmış üretim partilerine (Batch) bölünür. Tabana yalnızca durumu Tamamlandı olan ve üretim tarihi bugünden geriye 30 gün içinde kalan partiler girer; beklemedeki ve iptal edilen partiler girmez.
- Birim Bazlı taban: bu partilerde üretilen toplam miktar.
- Zaman Bazlı taban: bu partilerin toplam işçilik süresi (saat). Her partinin süresi, reçetesindeki işçilik dakikalarının toplamı × (üretilen miktar ÷ reçete çıktı miktarı) olarak hesaplanır.
3. Birim veya saatlik gider
Birim gider = Aylık tutar ÷ Son 30 günde üretilen toplam miktar (Birim Bazlı)
Saatlik gider = Aylık tutar ÷ Son 30 günün toplam üretim süresi (saat) (Zaman Bazlı)
4. Reçetenin payı (bir parti için)
Pay = Birim gider × Reçetenin Çıktı Miktarı (Birim Bazlı)
Pay = Saatlik gider × Reçetenin bir partisinin işçilik süresi (saat) (Zaman Bazlı)
Reçetenin genel gider payı, tüm aktif giderlerin paylarının toplamıdır. Birim maliyete geçmek için bu pay da diğer maliyetlerle birlikte çıktı miktarına bölünür.
Gerçek sayılarla örnek
Aşağıdaki hesap demo firmasının 2 Ekim 2026 tarihli ekranlarıyla birebir aynıdır.
Adım 1: Taban (2 Eylül – 2 Ekim arasında tamamlanan partiler)
| Parti | Ürün | Üretilen | Reçete işçiliği (bir parti) | Parti süresi |
|---|---|---|---|---|
| BATCH-20260905-003 | Endüstriyel Duvar Rafı | 25 adet | 80 dk (çıktı 1) | 1,333 sa × 25 = 33,33 sa |
| BATCH-20260916-004 | Meşe Yemek Masası 180x90 | 4 adet | 335 dk (çıktı 1) | 5,583 sa × 4 = 22,33 sa |
| 3 parti, 1 Ekim | Ahşap Kesme Tahtası 30x45 | 4 + 3 + 2 = 9 adet | 30 dk (çıktı 1) | 0,5 sa × 9 = 4,50 sa |
| Toplam | 38 adet | 60,17 saat | ||
Ağustos'ta tamamlanan anahtarlık (250 adet) ve mum (120 adet) partileri 30 günlük pencerenin dışında kaldığı için tabana girmez; beklemedeki ve iptal edilen partiler de girmez.
Adım 2: Birim ve saatlik giderler
| Gider | Yöntem | Aylık tutar | Hesap | Birim/saatlik gider |
|---|---|---|---|---|
| Atölye Kirası | Zaman | 18.000 TL | 18.000 ÷ 60,17 | 299,17 TL/saat |
| Elektrik | Zaman | 6.500 TL | 6.500 ÷ 60,17 | 108,03 TL/saat |
| Su ve Doğalgaz | Zaman | 900 TL | 900 ÷ 60,17 | 14,96 TL/saat |
| İnternet ve Telefon | Zaman | 1.200 TL | 1.200 ÷ 60,17 | 19,94 TL/saat |
| Muhasebe Hizmeti | Zaman | 2.500 TL | 2.500 ÷ 60,17 | 41,55 TL/saat |
| Makine Amortismanı | Birim | 48.000 ÷ 12 = 4.000 TL | 4.000 ÷ 38 | 105,26 TL/adet |
Zaman bazlı giderlerin toplamı 29.100 TL'dir; saat başına 483,66 TL genel gider demektir.
Adım 3: Duvar rafı reçetesinin payı
Duvar rafı reçetesinin bir partisi (1 adet) 80 dakika = 1,333 saat işçilik içerir.
| Gider | Hesap | Pay |
|---|---|---|
| Atölye Kirası | 299,17 × 1,333 | 398,89 TL |
| Elektrik | 108,03 × 1,333 | 144,04 TL |
| Su ve Doğalgaz | 14,96 × 1,333 | 19,94 TL |
| Makine Amortismanı | 105,26 × 1 adet | 105,26 TL |
| İnternet ve Telefon | 19,94 × 1,333 | 26,59 TL |
| Muhasebe Hizmeti | 41,55 × 1,333 | 55,40 TL |
| Genel gider payı (1 adet) | 750,14 TL | |
Reçete detayında payı doğrulama
- Reçetenin detayını açın.
- Genel Giderler sekmesine tıklayın.
- Birim/Saatlik Maliyet sütununda yukarıdaki birim ve saatlik giderleri, Toplam Maliyet sütununda reçetenin payını görün.
Üretim hacmi birim maliyeti nasıl etkiler?
Aylık gider sabittir; son 30 günde ne kadar az üretirseniz her saate ve her adede o kadar büyük pay düşer. Demo firmasının toplam aylık gideri 33.100 TL'dir; son 30 günde yalnızca yaklaşık 60 saat üretim yapıldığı için, giderlerin tamamı zaman bazlı olsaydı her üretim saatine yaklaşık 550 TL genel gider düşerdi. Bu yüzden duvar rafında genel gider (750,14 TL) hammadde ve işçiliğin toplamından (346,56 TL) büyüktür.
| Son 30 günün üretim süresi | Zaman bazlı saatlik gider (29.100 TL ÷ süre) | Duvar rafının zaman bazlı payı (1,333 sa) |
|---|---|---|
| 60 saat | 485 TL | 647 TL |
| 120 saat | 242,50 TL | 323 TL |
| 320 saat (2 kişi, tam ay) | 90,94 TL | 121 TL |
Pencere her gün kaydığı için paylar da her gün değişebilir: 6 Ekim'de 5 Eylül tarihli duvar rafı partisi 30 günün dışına çıkınca toplam süre yaklaşık 27 saate iner ve saatlik gider iki katından fazla artar. Yeni partiler tamamlandıkça yeniden düşer.
Farklı sektörlerden örnek kurgular
| Sektör | Zaman Bazlı | Birim Bazlı |
|---|---|---|
| Fırın / gıda | Kira, fırın doğalgazı, soğuk oda elektriği | Paketleme makinesi bakımı, gıda analiz ücreti |
| Talaşlı imalat | CNC tezgâhı amortismanı, atölye kirası, basınçlı hava | Ölçüm ve kalite raporu ücreti |
| Kozmetik | Kira, klima ve nem kontrolü | Dolum makinesi amortismanı, ürün güvenlik raporu |
| Tekstil | Kira, aydınlatma, ütü buharı | Etiket basım makinesi |
Bir gideri pasife alma veya silme
- Gideri geçici olarak hesaptan çıkarmak için düzenleme ekranında Aktif anahtarını kapatın. Pasif gider hiçbir reçeteye dağıtılmaz.
- Silmek için listede çöp kutusu simgesini kullanın (yalnızca Sahip).
- Her iki durumda da reçete maliyetleri hemen değişir, kayıtlı satış fiyatları ise değişmez. Maliyeti değişen ürünler Fiyatlandırma listesinde Maliyet değişti uyarısıyla işaretlenir (bkz. Maliyet Değişince Fiyatı Yeniden Hesaplama).