Reçete bir plandır; üretim partisi (Batch) tamamlanırken girilen gerçek tüketim ve fire ise gerçekleşendir. Üretim Verimliliği Raporu bu ikisini parti parti karşılaştırır, Hammadde Tüketim Raporu ise dönemde hangi hammaddeden ne kadar harcandığını ve ne kadarının fire olduğunu gösterir.
Bu yazıda öğrenecekleriniz
- Üretim Verimliliği Raporu'ndaki Planlanan / Gerçekleşen maliyet, Fire Oranı ve Verimlilik değerlerini okumak
- Hammadde Tüketim Raporu'nu okumak
- Gerçek fire verisiyle reçetedeki Fire %'yi güncellemek
Başlamadan önce
- Raporlar tamamlanmış partilerin gerçek tüketim kayıtlarına dayanır. Partiyi tamamlarken Gerçek Miktar ve Fire Miktarı'nı doğru girin (bkz. Adım Adım Üretim: Batch'i Tamamlama).
- Her iki rapor tüm planlarda ve tüm rollerde görünür.
Üretim Verimliliği Raporu
- Raporlar → Üretim'e tıklayın.
- Tarih aralığını ve isterseniz Ürün'ü seçip Filtrele'ye tıklayın. Tarih, partinin üretim tarihidir.
Sütunlar ve formüller
| Sütun | Hesap |
|---|---|
| Planlanan Maliyet | Reçetedeki fire dahil hammadde miktarları, üretilen miktara oranlanır ve hammaddenin güncel ortalama alış fiyatıyla çarpılır (yarı mamüller hariç). |
| Gerçekleşen Maliyet | Partide girilen (Gerçek Miktar + Fire Miktarı) × tüketim anındaki birim fiyat. |
| Maliyet Farkı | Gerçekleşen − Planlanan. Pozitif (kırmızı) değer plandan fazla harcandığını gösterir. |
| Fire Maliyeti | Fire Miktarı × birim fiyat. |
| Fire Oranı (%) | Fire Maliyeti ÷ Gerçekleşen Maliyet × 100. |
| Verimlilik (%) | Planlanan ÷ Gerçekleşen × 100. Plana tam uyan parti %100; plandan fazla harcayan parti %100'ün altında. |
Özet kartlar yalnızca tamamlanmış partilerin toplamıdır: Toplam Batch (tamamlanan ve beklemede sayısıyla), Planlanan Malzeme Maliyeti, Gerçekleşen Malzeme Maliyeti (altında fark) ve Fire Maliyeti (altında genel fire oranı ve verimlilik). İptal edilen partiler rapora hiç girmez.
Örnek yorum
| Parti | Planlanan | Gerçekleşen | Fire Oranı | Verimlilik | Yorum |
|---|---|---|---|---|---|
| Ahşap Anahtarlık, 250 adet | 6.331,63 TL | 7.651,25 TL | %15,77 | %82,8 | Plandan 1.319,62 TL fazla; fire maliyetin altıda biri. Kesim planı veya reçetedeki fire oranı gözden geçirilmeli. |
| Soya Mumu, 120 adet | 6.674,40 TL | 7.018,05 TL | %2,68 | %95,1 | Fire oranı düşük; 343,65 TL'lik farkın 187,81 TL'si fire, kalanı miktar ve fiyat sapması. |
| Kesme Tahtası, 3 adet | 1.064,28 TL | 1.064,28 TL | %0 | %100,0 | Plana tam uyum. |
Tablonun üstündeki Excel, PDF ve Yazdır düğmeleriyle raporu dışa aktarabilir, Ara kutusuyla satırları süzebilirsiniz.
Hammadde Tüketim Raporu
- Raporlar → Hammadde'ye tıklayın.
- Tarih aralığını ve isterseniz tek bir Hammadde'yi seçip Filtrele'ye tıklayın.
| Sütun | Anlamı |
|---|---|
| Tüketim / Fire | Partilerde girilen gerçek kullanım ve fire miktarı (hammaddenin biriminde) |
| Toplam Miktar | Tüketim + Fire |
| Toplam Maliyet | Toplam Miktar × tüketim anındaki birim fiyat |
| Batch Sayısı / Batch Başına Ortalama | Hammaddenin kullanıldığı parti sayısı ve parti başına ortalama toplam miktar |
Hammadde raporundaki Toplam Maliyet, aynı dönem için Üretim raporundaki Gerçekleşen Malzeme Maliyeti ile aynıdır (örnekte 37.150,98 TL).
Farklı birimlerdeki miktarlar (ml, adet, kg, litre) toplanamaz. Bu yüzden üstteki kartlar maliyet gösterir: Tüketim Maliyeti (fire hariç), Fire Maliyeti ve maliyete göre Fire Oranı (Üretim raporundaki Fire Oranı ile aynı esas). Tablonun altındaki miktar toplamları yalnızca tüm satırlar aynı birimdeyse gösterilir. Ekran görüntüsü bu değişiklikten önce alınmıştır.
Reçetedeki fire oranını gerçek veriyle güncelleme
Bir hammaddenin gerçekleşen fire oranı, rapordaki Fire ÷ Tüketim × 100'dür. Bu oran reçetedeki Fire % ile doğrudan karşılaştırılabilir.
| Hammadde | Tüketim | Fire | Gerçekleşen fire | Reçetedeki Fire % | Karar |
|---|---|---|---|---|---|
| Baskılı Etiket | 517,02 adet | 25,725 adet | %4,98 | %5 | Reçete doğru, değişiklik gerekmez. |
| Kontrplak 12mm | 8,80 adet | 0,88 adet | %10 | %10 | Reçete doğru. |
- Hammadde raporunda aynı hammaddenin birkaç dönemlik fire oranına bakın; tek bir partiye göre karar vermeyin.
- Sapma kalıcıysa reçetede Yeni Versiyon açın, ilgili kalemin Fire %'sini güncelleyin.
- Versiyonları karşılaştırıp yeni versiyonu varsayılan yapın ve fiyatı yeniden kaydedin (bkz. Reçete Versiyonları).
Aynı hammadde farklı ürünlerde farklı fire verir (bir MDF levhadan büyük panel kesmek ile küçük anahtarlıklar kesmek gibi). Hammadde raporu tüm ürünleri toplar; ürün bazında karar için Üretim raporunu Ürün filtresiyle kullanın.
Farklı sektörlerde ne izlenir?
| Sektör | Üretim raporunda | Hammadde raporunda |
|---|---|---|
| Fırın / gıda | Hamur partilerinde verimlilik (pişme ve şekillendirme kaybı) | Un, tereyağı, şeker fire oranı |
| Talaşlı imalat | Ayar parçası ve hurda kaynaklı fire maliyeti | Çubuk ve levha hammadde tüketimi |
| Kozmetik | Dolum kaybı ve parti başı sapma | Etken madde ve ambalaj firesi |
| Tekstil | Kesim serimi başına fire | Kumaş metrajı ve aksesuar tüketimi |
İpuçları ve sık hatalar
Partiyi tamamlarken fireyi gerçek miktarın içine katıp Fire Miktarı'nı 0 bırakırsanız raporda fire görünmez ama verimlilik düşer. Kaybı her zaman Fire Miktarı alanına yazın.
Planlanan maliyet hammaddenin bugünkü ortalama alış fiyatıyla, gerçekleşen maliyet tüketim anındaki fiyatla hesaplanır. Alış fiyatları arada değiştiyse fire olmasa bile küçük bir maliyet farkı görebilirsiniz.